Chương 4 Bắc Thuộc Lần Thứ Ba (Từ Đông Hán đến Nam Bắc triều) (43-544)
Phạm Văn Sơn

BắcThuộc Lần Thứ Ba

(Từ Đông Hán đến Nam Bắc triu) (43-544)

 

 

1- Cuc Cải Cách của Vin tại Giao Châu

 

Nhà Trưng bị diệt ri, Viện thấy cần phải thiết lập mt chế độ chặt ch để kìm hãm tinh thần quật ờng ca dân Giao Chỉ, đng thi để thanh toán bằng uy quyền và võ lực nhng yếu tố bảo thủ còn ngăn trở ít nhiều chính sách đồng ca Trung Quc. Thực ra những yếu tố bảo thủ này còn non nt do từ đi Hng Bàng đến nhà Thc, nhà Triệu cho ti thi nhà Trưng mở c, dân Lạc Việt ta chưa ra khi tình trng sơ khai. Nền văn hóa c hữu ca chúng ta sao cũng ch mt sự chm nở đang tràn đầysinh khí. Viện đã thắng mt cách dễ dàng,nhất lúc này dân Giao Chỉ vừa bại trận, tinh thần đang bị tê liệt hẳn, trưc mt chính sách hoàn toàn dựa vào sắt máu.

 

Viện đi kinh khắp mi nơi từ Giao Chỉ đến Cửu Chân đặt đn ải, thành trìđể phòng ngự cuc dấy loạn. Ch nào cư dân đông đúc, Viện đặt quân, huyện ri dùng ni Trung Quc điều động gung máy cai trị. Nơi nào rng quá thì x ra cho nh đi để tiện việc kiểm soát. Chỗ nào thể mở mang việc canh tác, Viện cho đào sông khai ngòi. V luật pháp, MãViện xin Hán triều ban bố mt chế độ riêng biệt giữa ngưi Việt Hán, tất nhiên để câu thúc dân bản đa gắt gao hơn. (Hán Hậu Thư quyển 44). Vi chế độ này, giai cấp phong kiến quý tc Giao Ch mất hết uy quyền và nh ng Bắc phương đã nhận rất nguy hiểm cho việc đô h, do kinh nghiệm ở những việc đã xảy ra tức từ nay Giao Chỉ bộ phải chịu chế độ trực trị. Vphươngdiệnkinh tế, hi, Viện cũng du nhập vào x này mi phương thứcca Trung Quc.

 

Kết qu ca cuc thay đi cảnh này bi đát như thế nào? Chúng tôinói cuc cải cách Mã Viện điều bi đát bởi chúng tôi nghĩ rằng nó đã thủ tiêu mt phần quan trng cái tinh thần c hữu ca ngưi Lạc Việt, mt cái quý nhất cho mt dân tc tuy rằng sau này cũng sự bù trừ mt phần nào.

 

Theo Đào Duy Anh, về pơngdiệnnhân chủng, bui đầu ni Lạc Việt lẽ còn mangrất ít yếu tố Mông-gô-lích, ri trải qua hai thế kỷ thuc nhà Triệu nhà Tây Hán do s hn hp Việt Hán, yếu tố này tăng lên, nhưng yếu tố Anh-đô-nê-diêng vẫn còn giữ phần chủ yếu. Sau này vi Viện cuc đô hộ trên mt ngàn năm, s tạp chủng vi ngưi Hán lại mạnh mẽ ráo riết n lên, vậy sự thay đi trong con ngưi Lạc Việt càng rộng ln hơn. Chngc cái mặt ca ngưi đàn Việt đào đưc ở Đông Sơn i đi Tng, sau thi kỳ Bắc thuộc, đã nhiều nét Mông-gô-lích, duy cái s còn dấu tích Anh-đô-nê-diêng thôi. Tuy vậy tính tình, phong tc, chế độ


 

 

ca ngưi Việt Nam nhất ngưi bình dândưi các đi Trần, Lê vẫn còn giữ đưc mtphầnnào đặc biệt hay c hữu, nếu so vi dân Trung Quc về pơng diện này. Đến nayta thể nói rằng cuộc đng hóa trong thi Bắc thuộc đã đi sâu, bén rng vào cơ cấu chủng tc văn hóa ca ngưi Lạc Việt, nhưng qua thời kỳ nô lệ Trung Quc,ngưi Việt đã lấy cách Lạc Việt, dung hòa những yếu tố chủng tc văn hóa ca ngưi Hán tc và mtít yếu tố ca các ging khác để thành mt nhân cách riêng.Nhân cách này đã đưc cấu tạo đào luyện trong các cuc tranh đấu đầy gian lao, đau khổ giữa những ngày nhc nhã vinh quang qua 10 thế kỷ.

 

Mt điều đáng kể sau khi hn chng đng hóa vi ngưi Hán, cái gc Lạc Việt chia làm hai chi phái: Mt chi phái đồng bằng, do s sinh hoạtvà giao thông dễ dàng đã chịu khá nhiều nh ởng ca Hán tc. Mt chi phái tản mác lên các miền Thượng du ít xúc tiếp vi ngưi Hán nên còn gi đưc nhiều yếu tố Lạc Việt thuần túy hơn. Đó là những ni ng mt số đng bào chúng ta ngày nay còn ng nhận dị tc.

 

Về văn hóa LạcViệt, từ cuc cải cách Viện, ta còn thấy s biến đi (về kỹ thuật) do những đồ cổ tích đào đưc ở Đông Sơn, trọng yếu nhất là đồ đng mà nhà khảo cổ hc Goloubew đặt vào thế kỷ thứ nhất thức là thi kỳ Viện làm mưa nắng ở đây. Nhng đồ đng này chia ra làm 3 b: bố thứ nhất những trống đồng, lưi búa, lưirìu, mũi mác, mũi tên, ơm hai i, dao găm hình ngưi cùng mt số đồ trang sức thuần túy Lạc Việt, nhất cái trống đng NgọcLư. Bộ thứ hai cái bình kiểu biểnhồ,cái ơng kiểu nhà Hán, những đng tiền n thù do ni Trung Hoa đem đến. Bộ th ba nhng đồ v mặt kỹ thuật đã chịu nh ng ca Trung Quc, đại khái cáibình ln vết khuônnhững miếng giáp đồng, những dao găm, những đồ nửa đồng nửa sắt. Để kết luận, ta nhận thấy vài nh ởng ca Trung Quc giữa thế kỷ thứ nhất về mi phương diện chưa đậm đà lắm, nhưng sau này do cuc đô hộ ca nhà Đông Hán tiếp ti hơn 10 thế kỷ Bắc thuộc, nh ởng ca Hán tc càng ngày càng mạnh nên những đồ dùng đào đưc ở Đông Sơn về đi Tng ch còn đồ gm ca ngưi Trung Hoa, đồ đồng ca ngưi Lạc Việt không thấy dấu vết nữa, chắc mai mt từ thuđó.

 

S trạng này đã giúp luận c cho Maspéro đề kết rằng chính Viện ngưi đầu tiên đã dùng bạo lực ng gian văn hóa Lạc Việt tức văn hóa Trung Qucđi sâu xa vào đi sống ca xã hichúng ta từ cuctái chiếm Giao Chỉ ca nhà Đông Hán.

 

Viện chết đi, ni Trung Quc thị trấn Đông ng24   dựng đền đúc tượng để th, ý chừng họ mun thị oaivi dân Việt. Mt nhân vật vô danh đi qua có đề bài thơ dưi đây:

 

 

 

Trèo non t b biết bao trùng! Mttrận Hồ Tây chút vẫy vùng

Quắc thưc khoe chi mình tóc trng,Cân đai đọ vi khách quần hng!

 

 

 

24 Thị trn Đông Hưng của Tàu trông sang Moncay của ta chỉ cách con sông hẹp và cái cu st.


 

 

Gièm chê luống những đầy xe ngc. Côngcáo ra chi dng ợng đng? Ai đó chép công, ta chép oán

Công riêng ai đó, oán ta chung.

 

 

Mt bài Vịnh hai cũng mt tác giảkhuyết tên tui: Mt bụng em cùng chị,

Hai vai c vi nhà. Thành khi đế bá, Sông Cấm lúc phong ba. Ngựa sắt mờ non Vệ,

Cờlau m đng Hoa. Ngàn năm bia đá tạc,

Công đức nh Hai



Link của trang: Chương 4 Bắc Thuộc Lần Thứ Ba (Từ Đông Hán đến Nam Bắc triều) (43-544)

Bài cũ Trang chủ Bài mới