Chương 6 Cuộc cách mạng phản Đế lần thứ hai của dân Giao Chỉ
Phạm Văn Sơn

Cuộc Cách Mạng Phản Đế Lần Thứ Hai

Của Dân Giao Chỉ

 

 

 

- Triu chng nhau với Đông Ngô

 

- Lâm p quấy phá Giao Châu

 

 

 

 

1- Triu Chng Nhau Với Đông Ngô

 

Thời cuc ca các ơng triều Trung Qucbấygiờ luôn luôn có nh ởng đến Giao Châu.Trên đây đã nói nhà Đông Hán đổ thì Trung Quc chia ra làm ba c Bắc Ngụy, Tây Thc Đông Ngô, GiaoChâu thuc vào khu vực ca nhà Đông Ngô. Tuyrng Sĩ Nhiếp lúc sinh thi rất khôn ngoan, chịu lệ thuc vào Ngô chủ nhưng tình thế Giao Châu i con mắt ngưi Đông Ngô chỉ thể coi chuyện tạm thi, bi khi đó chính quyền ca Đông Ngô chưa đưc củngc đầy đ. Khi thế ca Đông Ngô hầu vững thì triều đình Đông Ngô không chịu để kéo dài chế độ tự trị ca Giao Châu nữa. Đông Ngô cũng muốn đặt mt chế độ trực trị tại đây xét li hơn hoặc d nắm chặt dân bị trị n. Lúcnày, Sĩ Nhiếp đãqua đi (năm Bính Ng, 226 sau Công Lịch), con Sĩ Huy tự đnglên thay quyền Thái Thú. Đông Ngô liền xếp đặt lại mi việc. V đất đai, Đông Ngô chia đất giao Châu từ Hp Phố về Bắc đặt tên Quảng Châu, c Lữ Đại làm Thái Sử. Từ Hp Phố vào Nam Giao Châu, đặt Đái ơng làm Thái Sử. Còn quận Giao Chỉ về miền Bắc Việt bấy giờ phái Trần Thì làm Thái Thú thay con cháuSĩNhiếp. Như vậy quanniệm chínhtrị Đông Ngô không khác Đông Hán trưc đó.

 

Thật mt cuộc thay đi ln lao đt ngột. Sĩ Huy chống lại s thay đi đó, nhưng thấy binh lực ca Lữ Đại mạnh nhiều, sau năm anh em Sĩ Huy phải thuận theo lichiêu d. Lữ Đại liền bắt chém hết anh em Sĩ Huy đưa đầu về Đông Ngô. QuảngChâu Giao Châu sáp nhập, Trong lúc này quận Cửu Chân cũng ri ren. Lữ Đại lại mt phen nữa đem quân đánh dẹp giết hại hàng vạn ni ri phái các chức TòngSử S ti tuyên truyền đức hóa ca vua Ngô. Các c Lâm Ấp, Phù Nam, đều cho s sang cống, Ngô chủ phong thêm cho y chức Trấn Nam Tưng Quân.

 

i chế độ ca Hán triều, dân Giao Chỉ đã đau khổ lầm than. Cuc thay đi mi này vi Đông Ngô cũng khôngcảithiện đưc đi sống ca Giao Chỉ phần nào. Tóm lại chếđộ trực trị ca Trung Quc bao giờ cũng tàn ác, do s tham bạo lái ca các quanlại Tàu, vậy lửa loạn lại âm ỉ trongtâm hn ni Giao Chỉ.

 

Năm Mậu Thìn (248), tức năm thứ 11 nhà Đông Ngô, khi Lc Dận sang làm Thái S Giao Châu, non sông Việt Nam lại sản xuất mt vị nữ kiệt, ri mt phen nữa, ngn cờ ơng tử đưc phất lên tại quận Cửu Chân theo ơng hai chị em bà Trưng trưc


 

 

đó hai thế kỷ. Lần này, ni khi cuc cách mạng năm MậuThìn cũng mt ph nữ sinh trưởng tại huyện Nông Cng (thuc tỉnh Thanh Hóa) mi trên 20 xuân xanh tên Triệu Thị Trinh, cũng thuc giòng quý tc, chưa chồng (có sách chép Triệu Nguyên). Ngưi Tàu căm hận đặt tên là Triệu Ẩu. Chữ Ẩu nghĩa "m".

 

Triệu (ni Việt tôn để tỏ lòng sùng kính hơn), trong cuc cách mạng Mậu Thìn đã biểu ơng s phẫn uất ca quý tc dân chúng Giao Châu, mặc dầu lực lượng ca mình đi vi quân xâm lăng rệt quá sút kém. mồ côi cha mẹ từ thuở nh nên phải vi anh Triệu Quc Đạt. gặp ni chị dâu cay nghiệt tầm thưng nên không chịu đưc tính tình hiên ngang khác ngưi ca bà. Quả vậy, gái thơ ấy mt th chất ơng cường, mttinh thần bất khuất ngay cả nam nhi cũng ít sánh kịp. lẽ các d tính đó Triệu đãgiết ch dâu để khi có s cản trở trên conđưng tranh đấu ca mình cho dân, cho nưc. Không những chí khí anh hùng, bà lại sức mạnh vàmưu c nên hàng ngàn chiến sĩ đã xin theo chiến đấudưi cờ và cùng vào rng i để rènbinh luyện võ.

 

Buổi đầu, ông Triệu Quc Đạt không tán thành công cuc ca lấy những li lẽ thông thường để khuyên can, nhưng sau ông chịu theo ý kiến ca em gái, xét cuc đấu tranh thành hay bại cũng điều hữu ích. Triệu trong cuc luận vi anh, đã để lại sau này trong lịchsnhững li khảng khái bất hủ:

 

"Tôi mun cưi cơn gió mnh, đạp đưng sóng dữ, chém tràng kình biển Đông,quét sạch bờ cõi để cứu dân ra khi nơi đắm đuối, ch không thèm bắt chưc ngưi đi cúi đầu khom lưng làm tì thiếp cho ngưi ta".

 

Triệu Quc Đại cùng em khi binh đánh quận Cửu Chân. Trong chiến trận, tỏ ra can đảm phi thưng nên đưc tôn làm chủ tưng. mặc áo giáp vàng, ci voi xông ra trưc quân đch như đi vào chỗ không ni. Tiếng "Nhụy Kiều ng Quân"mt thời đã vang lừng cõi Giao Châu từng làm khiếpđảm quân Ngô trong sáu tháng. Sau cuộc chiến đấu quân ít, thế nên bất li dần, lui binh đếnxã Bồ Điền (ngày nay đi tên Phủ Diễn thuc huyện Mỹ Hòa, Thanh Hóa) ri tự tử. Để kỷ công ngưi nữ chiến sĩ đã hy sinh nền Tự Do ca dân tc, vua Nam Đế nhà Tiền cho dựng miếu thờ và phong "Bật Chính Anh Liệt Hùng Tài Trinh Nhất Phu Nhân"

 

Cuộc cách mạng Mậu Thìn (248) b dập tắt thì 16 năm sau (năm GiápThân 264) đất đai Giao Châu lại chịu thêm mt cuộc phân chia khác.Nhà Ngô hp đất Nam Hải Uất Lâm lại thành Quảng Châu, đặt châu trị Phiên Ngung. Hp Ph, Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam thành Giao Châu, châu tr đóng Long Biên. Xét như vậy đất Nam Việt ca Triệu xưa kia do cuộc phân chia này thành Giao Châu Quảng Châu bấy gi. Việc này có tínhcách tập trung để tiện việc cai trị.

 

Trung Quc từ khi cuc tam phân BắcNgụy, Tây Thc và Đông Ngô, lạimở màn cho nhiềucuc biến loạn liên miên. Sau nhà Tấn phá đưc nhà Ngụy ri đem binh chiếm Giao Châu. Nhà Ngô phái tướng Đào Hoàng sang dành lại. Sau đó, Đào Hoàng đưcphong thành Giao Châu mc cho đến năm 280, Ngô mất thì Đào Hoàng đem Giao Châu np cho nhà Tn. Họ Đào đưc giữ nguyên đa vị.


 

 

Cuộc tập trung đất đai trên đây ca nhà Đông Ngô để dễ điều khiển gung máy cai trị không đạt đưc mc đích. Bn quan lại Trung Quốc trưc tình trạng đại loạn,loạn từ chính quc sang ti thuc quốc, tất nhiên thấy đa vị ca mình luôn luôn bất trắc, nên ch lo vét cho đầy túi tham, huống hồ từ bao nhiêu lâuh bị nhiễm cáibệnh phong kiến hay sinh trưởng ở cái huyết thống phong kiến sẵn chất tham tàn. Còn dân Giao Châu từ hai cuc cách mạng Trưng Triệu bắt đầu đứng trưc cái đà đã m, hoàn cnh chính tr khắc khe lại luôn luôn thúc bách nên h không sao ngừng đấu tranh. Đếnđi nhà Tấn lại không s thay đi tt đẹp nào, lại tệ hơn khác. Tấn dựng đưc cơ nghiệp xong trên đất Trung Hoa liền phong cho con thân thuc trấn giữ các i để làmvây cánh. Bn này tranh nhau quyền li đem quân đánh phá lẫn nhau, chính h đã thác sinh ra mt phần ln s biến loạn ngoài những hành động nhũng lạm. Từ Ngô qua Tấn, dân Giao Châu thường ni lên giết bọn Thái Thú. Trong nưc mấy khi s yênnhẳn.

 

 

 

 

 

Bà Triệu

 

Cao mt trượng, cả mt vừng,

Bỏ tóc ngang lưng, chấm sừng, Hp chúng rừng xanh oai náo nức,

Ci đầu voi trắng, tiếng vang lng, Mác dài trỏ vẫy tan đàn giặc,

Ngôi cả lămle hc h Trưng,

Vícó anh hùng duyên định mấy, Thời chi Đông Hán dám lung lăng.

danh (Thơ đi Hồng Đức)

 

 

2- Lâm p Quấy Phá Giao Châu

 

Trên đây chúng ta thấy i đi nhà Tấn dân Giao Châu phần cơ cựcn bao giờ hết. Họ bị lôi cun vào cuc đánh phá lẫn nhau ca thân ơng khi đó giữ quyền ở các phiên trấn, ngoài cái nạn bóc lt đã từ lâu thành mt sự trạng thưng xuyên. S đói khtrong nhân gian cũng mt mầm biến loạn nữa. Thêm vào đó s quấy nhiễu cac Lâm p. V trí ca c này bắt đầu từ tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị vào đến lc tỉnh Nam Việt ngày nay. Ngưi ta phỏng đoán ci rễ ni Lâm Ấp thuc ging Mã Lai, theo văn minh Ấn Độ và ging Lai tức giống Anh Đô Dieng (Indonesien) xưa kia bị ging Aryens đánh bật ra khi Ấn Độ ri lan tràn sang bán đảo Hoa n. Họ đồng hóa vi ging Cao Miên ging Chiêm Thành trong khi mt chi phái ca họ hp vi ging Mông C làm thành dân tc Việt Nam hấp thụ văn minh Trung Quc.

 

Văn hóa ca Lâm Ấp văn hóa ca Ấn Đ. Ngưi Lâm Ấp đã hùng cường kể từ đệ nh thế kỷ. Họ thường đem quân quấy nhiễu đa phận NhậtNam mt đa phận giáp gii. Khi dân Giao Ch ta còn thuc nhà Đông Hán, tại đa điểm này quan cai tr Tàu


 

 

trọng nhậm để phòng s đánh phá ca Lâm Ấp. Qua các triều đại sau như đi Tam

Quốc, đi Đông Tấn sự ri loạn ở Nhật Nam luôn luôn tiếp diễn.

 

Năm Quý Sửu (353) dưi đi vua Mc Đế nhàĐông Tấn thái tử Giao Châu Nguyên Phu đánh vua Lâm Ấp, phá đưc 50 đn lũy thì năm 399 Lâm Ấp cưp đưc hai quậnNhật Nam và Cửu Chân ri đnh tràn ti Giao Châu. Thái thú Giao Châu Đỗ Viện ngăn đưc lấy lại c hai châu đã mất, sau đưc phong Giao Châu Thái Sử. Từ năm Quý Sửu (413) đếnnăm Canh Thân (420) c luôn luôn cuc xung đt giữa Lâm Ấp và Giao Châu, nhưng từ năm CanhThân, Giao Châu đại thắng chém giết ngưi Lâm Ấp cùng tàn hại, s quấy ri ca Lâm Ấp mi tạm yên ít lâu hàng năm Lâm Ấp phải cốnghiến voi, vàng bạc, đồ mi v.v...

 

i thi Nam Bắc Triều (420-588), khi Tấn đ, nhà Tống ng khi pơng Nam và Ngụy thâu đưc Lương, Yên, H lập nên Nam Bắc Triều. Trung Quc lại trở về vi cái cảnh tam phân ngũ liệt gầnnhư dưi đi Đông Chu: mt lực ng cát cứ miền Hoa Bắc, mt lực ng cát cứ miền Hoa Nam. Các ngai vàng luôn luôn thay đi. Do vị trí canó, Giao Châu thuc về Nam Triều. Lâm Ấp mun nhân cơ hi biến loạn TrungQuốccho sứ sang điều đình vi Tng Triều cho "bao thầu" đất Giao Châu, nhưng đề ngh ca họ không đưc chấp thuận.

 

Trái lại năm 468 tháng ba, mùa hạ, triều Tống c Đàn Hòa Chi sang làm Thái Sử Giao Châu cầm ớng lệnh đi đánh Lâm Ấp. Vua Lâm Ấp Phạm Dương Mại hoảng sợ xin tr lại các ngưi dân Nhật Nam bị Lâm Ấp bắt trưc đây xin nạp mt vạn lạng vàng mưi vạn lạng bạc để tạ tội.

 

Đàn Hòa Chi dâng biểu về Tàu xin ý kiến; trong khi này ni bộ Lâm Ấp kẻ chủ hòa, kẻ chủ chiến nên s giả đến nói chuyện ca ngưi Tống bị giữ lại. Tức thì quân Tốnghãm ngay thành Khu Lật. ng Lâm Ấp giữ thành này Phù Long b giết. Phạm Dương Mại tình thế chẳng đặng đừng, phải đứng ra chống Tống cứu thành cũng bị bại ri mang vợ con đi trốn. Quân Tng vào thànhtha h vơ vét vàng bạc.

 

S không ghi rằng sau cuc thắng trận này nhà Tng lập nền đô hộ Lâm Ấp không, lẽ họ đã cho Lâm Ấp đầu hàng hàng năm np cống.




Link của trang: Chương 6 Cuộc cách mạng phản Đế lần thứ hai của dân Giao Chỉ

Bài cũ Trang chủ Bài mới