Chương 7 Nhà Tiền Lý (544-602)
Phạm Văn Sơn

Nhà Tin Lý (544-602)

 

 

 

1) Nam Đế

 

2) Triu Vit Vương

 

3) Hậu Nam Đế

 

 

 

 

1-Lý Nam Đế (544-548)

 

Năm Kỷ Mùi (479) bên Trung Quc nhà Tống mất ngôi, nhà Tề lên thay ri 22 năm sau Tề bị ơng đánhđ. Bn quan cai tr Tàu cũng quen thói như những bn trưc là nhâncuc biến loạn bên chính quc tranh quyền li các biên ơng mưu sự đc lập li đa phương tự trị. Bấy giờ Thứ S Tiêu cai trđất Giao Châu cũng đi theo vếtxe đổ ca bn Định, Lc Dận, Lữ Đại: nhân dân Giao Châu thấy ngt ngạt vì cáikhông khí ni biến, ngoại xâm (vì s quấy phá ca Lâm Ấp) liền chp cơ hi chínhquyền ca bn thng trị nghiêng ngửa liền ởng ứng theo tiếng gi ca ông Bôn (còntên khác Bí) ngưi huyện Thái Bình thuc Phong Chuy, tức Sơn Tây ngày nay, ông vn ci rễ ngưi Tàu. Tổ tiên ông chạy loạn i đi Tây Hán qua Giao Châuđến ông 7 đi nên tính tình hoàn toàn như ni bản đa. Ông đủ tàivăn , đã thi làm quan vi nhà ơng, sau bất đắc chí liền cùng nghĩa bn pơng họp nhau đánh đuổi Tiêu Tư. Việc khởi nghĩa nhằm năm Tân Dậu (54) tức năm Đại Đng thứ 7 đi ơng Vũ Đế.

 

Bấy giờ ông coi quận Cửu Đức, liên kết đưc vài châu, các hào kiệt đều ởng ứng. Tại Chu Diên trưng Triệu Túc đemquân theo trưc nhứt.

 

Tháng chạp năm Nhâm Tuất (542) nhà ơng sai Tử Hùng Thứ S châu Tân và Tôn Quýnh Thứ S châu Giao sang đánh. Bn y dùng dằng không mun tiến quân. Tiêu Tư làm s về triều ơngvu tấu bn Hùng, Quýnh giao thông vi ngưi ngoàicõi, nên hai ngưi này bị tử ti.

 

Lúc này Bôn đã chiếm thành Long Biên đưc 3 năm (năm Quý Hi 543). Tháng 4 năm ấy vua Lâm Ấp Luật Đà La Bát Na (Rudravarman I) vào cưp phá quận Nhật Nam (quận Nhật Nam còn đưc nhà Lương gi Đức Châu) Lý Bôn sai Phạm Tu đem quân đi đánh dẹp, Phạm Tu thắng trận ở Cửu Đức. Vua Lâm Ấp bỏ chạy.

 

Năm Giáp (544) Lý Bôn t xưng Nam Việt Đế lấy niên hiệu Thiên Đức, ngang vinhà ơng năm thứ 10 hiệu Đại Đng, và lấy quc hiệu Vạn Xuân sau khi đuổi


 

 

hẳn đưc Tiêu Tư. Ông thiết lập triều đình, cho Triệu Túc làm thái phó, Tinh Thiều làm tướng văn, Phạm Tu làm tướng võ.

 

Cũng năm ấy, nhà ơng phái Tả V ng quân Lan Khâm sang đánh Nam Việt Đế, Lan Khâm mi t khỏi Ngũ nh đã bị bệnh chết. (Đại Việt S Ký quyển 5 tờ 2 a b).

 

Tháng 6 năm Ất Sửu (545) năm thứ hai hiệu Thiên Đức, nhà ơng c ơng Siêu (Việt Nam S c chép ơng Phiêu) làm Thứ S Giao Châu, Trần Tiêu (sau cao t nhà Trần bên Tàu) làm Tư hạ lệnh cho Thái S Châu Đnh là Tiêu Bt hợp quân vi ơng Siêu cùng đánh.

 

Ông Lý n đem ba vạn quân chống nhau vi quân ơng ở ChuDiên bị thua, chạy ti sông Lịch lại bại trận ln hơn nữa, sau phải rút về Gia Ninh (phủ Yên Lãng, tnh PhúcYên). Tháng giêng năm Bính Dần (546) quân ơng vây hãm thành chiếm đưc vào ngày 25-2-546. Lý Nam Đế chạy thoát đưc về vùng Tân Xương (tỉnh Sơn Tây). Đến tháng 8, Nam Đế đem hai vạn quân ra đóng ở hồ Điền Triệt (nay huyện Lập Thạch tỉnh Vĩnh Yên) chế tạo thuyền định phản công. Tại đây quân Trần Tiên lạithắng trận ln nữa Nam Đế không kịp phòng bị. Ngài lại rút về Tân Xương (có ch chép Tân Hưng) để chấn chỉnh lại quân đi sau giao lại binh quyền cho Tả Tưng quân Triệu Quang Phc (Đại Việt S Ký, quyển 5 tờ 3 Toàn Thư quyển 4 tờ

16 b 17 a).

 

Từ năm 547 miền đồng bằng Bắc Việt Bắc Trung Việt lại lệ thuc về Tàu. Anh Lý Nam Đế Thiên Bảo cố đánh đưc Đức Châu (Nghệ An, Tĩnh ngày nay) nhưng không bao lâu lại bại trận tại Ái Châu,phải đào tẩu.

 

 

2- Triu Vit Vương

 

Triệu Quang Phc con Thái Phó Triệu Túc: hai cha con ông theo Nam Đế đã lâu, vừa ng tài, vừa ngưi trung thần nên đưc lãnh s mạng đó; thấy quân Tàu còn mạnh, Triệu rút quân về Dạ Trạch nơi đồng lầy, chung quanh sẵn rừng núi (thuc tỉnh Hưng Yên bây giờ). Ông thiết lập doanh trại bên trong rất mật, hiểm trở ri c đêm ti dùng thuyền đc mc đem thy quân ra đánh cưp đưc ơng thực về nuôi quân đi. Li du kích chiến này ông ngưi thực hành đầu tiên đã mang lại nhiều thắng li, nên Trần Tiên mặc dầu binh hùng tướng mạnh đánh mãi không xong. Năm Mậu Thìn (548) Nam Đế mất. Năm sau Triệu lên thay xưng Việt Vương, nhưng lương thực hao mòn dần. Tình thế giữa đôi bên vẫn nhùng nhằng, chẳng ngã ngũ bề nào thì nhờ dịp bên Trung Quc loạn Hầu Cảnh, Trần Tiên phải triệu vềđể tùy ng ơng Sản lại trông nom việc quân. Triệu thừa dịp tấn công quân Tàuri lấy lại thành Long Biên.

 

Về phía quân Tàu đưc yên thì Triệu Việt ơng lại phải đi phó vi Phật Tử. Nguyên Lý phật Tử ngưi họ ca Thiên Bảo, Thiên Bảo anh họ ca Bôn khi ông Bôn thất thế thì c bn chạy vào quận Cửu Chân ri bị quân ơng đuổi phảintẩu qua xứ Lào, đến đóng Dạ ng xưng Đào ng Vương lấy quc hiệu Dạ Lăng. Thiên Bảo mất (năm thứ 7 đi Triệu Việt ơng) không con nên giao binh


 

 

quyền lại cho Phật Tử. Năm Đinh Sửu (557) Phật Tử đem quân v tranh giành đa vị vi Triệu Việt ơng nng đánh mấy trận đều không kết quả liền xin Việt ơng chiađất giảng hòa. Việt ơng ng tìnhcchủ thương hại trăm họ bấy lâu đau khổ vì chiến tranh ưng li đề nghị ca Phật Tử. Đa gii ca Việt ơng kể từ Long Biên rabãi Quần Thần làng Thưng Cát, huyện Từ Liêm. Còn Phật Tử đóng tại Ô Diên (tức làng Đại Mỗ huyện Từ Liêm trở về xuôi). Triệu Việt ơng còn gả con gái Cảo Nương cho Phật Tử để mưu cuc hòa hiếu lâu dài, không ng Phật Tử vẫn giữ manh tâm trưc.

 

Năm Tân Mão (521) Phật Tử xuất quân đánh bất thình lình vào Long Biên. Triệu Việt Vương xuất kỳ bất ý phải chạy đến sông Đại Nha (huyện Đại An, tỉnh Nam Đnh) thì nhảy xuống tự vẫn.

 

 

3- Hậu Nam Đế (571-602)

 

Hạ đưc Triệu Việt ơng, Lý Phật Tử ng Đế Hiệu (tức Hậu Nam Đế) cắt Lý Đại Quyền giữ thành Long Biên, Phổ Đĩnh giữ Ô Diên, kinh đô di về Phong Châu (thuc huyện Bạch Hạc, tỉnh Vĩnh Yên). Chính quyền n vậy đã đưc thống nhất, công cuộcca ông không thành tựu lâu dài chínhs bên Trung Quc lại đưc n định. NhàTùy đánh đổ đưc nhà Lương thâu gm đưc cả Nam Bắc, đến năm Nhâm Tuất (602) phái Lưu Phương đem 27 doanh sang đánh Hậu Nam Đế. Xét không kháng cnổiquân nhà Tùy, Phật Tử chịu nghe li dụ kéo c hàng. Giao Châu lại lệ thuc về Trung Quc thêm mt giai đoạn nữa (giai đoạn này kéo dài336 năm).




Link của trang: Chương 7 Nhà Tiền Lý (544-602)

Bài cũ Trang chủ Bài mới