Huy Phương
Phương Tây có thành ngữ “bread and butter” để nói về một thức ăn căn bản, cần thiết hay với nghĩa bóng là nghề nghiệp chính hay lương hướng căn bản của một con người. Cũng tương tự như vậy, người Việt chúng ta có thành ngữ “cơm với cá,” nhưng cơm với cá còn có thêm ý nghĩa trong đời sống, gần gũi, thương yêu, vì đi theo vế đầu, “cơm với cá” là một vế thứ hai liên hệ, mật thiết hơn: “Như mạ với con."
Người miền Trung, nhất là những người sống gần Quốc lộ 1, Quốc lộ này lại chạy song song với đường xe lửa, quê nghèo nhiều khi không có đồng hồ, những chuyến xe lửa đi về là giờ giấc và cái mốc sinh hoạt của xóm làng : giờ thả trâu ra đồng, giờ nấu cơm, giờ trở về nhà. Khi tuổi thiếu niên mới lớn, đời sống êm đềm của một Thành phố nhỏ nhiều khi trở thành ao tù, tiếng còi tàu dừng lại ở ga trong đêm tối
Vào dịp Tết Mậu Thân năm 1968, Phan Văn Tuấn là một thiếu niên ở tuổi 16, đang là học sinh lớp Đệ Tam, trường Tư thục Nguyễn Du, Gia Hội Huế, nhà ở khu Chợ Xép, sát cửa Đông Ba. Rạng sáng ngày mồng hai Tết, anh cũng như toàn thể dân chúng Thành phố Huế nghe nhiều tiếng nổ chát chúa liên hồi, tiếng đạn pháo kích vào Thành phố và tiếng súng giao tranh càng lúc càng nhiều.
Người thương binh này suốt 41 năm này sống một mình, không vợ con, họ hàng thân thuộc. Anh không biết đến thế giới bên ngoài, không có hộ khẩu cũng chẳng có “chứng minh nhân dân,” như một người sống ngoài lề xã hội. Anh cũng chẳng có đến một ngòi bút hay một mảnh giấy, không bao giờ biết tới một tờ báo, hay Internet là gì, nên cũng chẳng biết đến ai mà cầu cứu hay bày tỏ tâm sự.
Không ai kiểm kê được đầy đủ danh tánh những người đã tự sát hơn là đầu hàng giặc trong ngày tang tóc 30 Tháng Tư, 1975 của miền Nam Việt Nam, cũng không ai có đủ danh sách hàng triệu người đã chết cho tổ quốc, bởi vậy chúng ta cần thiết có một nấm mộ hay tượng đài cho những chiến sĩ vô danh, Chúng ta cần một bia mộ hay tượng đài cho những chiến sĩ vô danh như thế.
Chuyện kể một ngư phủ người Cuba, đã cố gắng trong ba ngày đêm vật lộn với một con cá kiếm khổng lồ ngoài khơi và cuối cùng câu được nó. Ông buộc con cá vào mạn thuyền và cố gắng đem về đất liền, nhưng đàn cá mập đã đánh hơi, đuổi theo và rỉa thịt con cá, khiến ông phải lại đem hết sức để chống lại lũ cá mập khát máu. Cuối cùng khi về đến bến
“Tảo mộ,” ở miền Trung gọi là “Chạp Mả.” Thời thơ ấu, ở thôn quê, vào những ngày cuối Tháng Mười Hai Âm Lịch (Tháng Chạp) chúng tôi có dịp theo những người lớn trong gia đình, đem nhang, đèn và dao, cuốc, xẻng đi thăm mộ tổ tiên, làm cỏ, phát quang, đắp sửa lại những ngôi mộ bị mưa gió xói mòn, và thắp nhang cúng vái sau khi việc “chạp” đã hoàn tất
Theo định nghĩa chữ “kiều” là “ở nhờ, đi ở nhờ làng khác hay nước khác” nên những người này thường được gọi là kiều cư, kiều dân. Chế độ Cộng Sản ở trong nước dùng chữ Việt kiều hay kiều bào để chỉ chung những người Việt hiện đang sống ở hải ngoại. Đây không phải là kiểu dốt chữ nhưng họ có thâm ý “nhận vơ”
Sau khi đi tù về vài năm, khoảng 1985, tôi có mở một tiệm làm hình và tráng phim gia công trên đường Lý Thái Tổ, Sài Gòn. Nhờ vậy, ở đây tôi có dịp tiếp xúc với nhiều người đủ mọi tầng lớp xã hội và ở khắp mọi miền, nhất là dân miền Bắc, sau Tháng Tư, 1975, đổ xô vào Nam kiếm ăn rất nhiều. Vì dù miền Nam sau ngày “giải phóng” đã xuống cấp tột cùng
YêuNướcViệtNam.org