Phan Tấn Hải
Nhà thơ Xu Lizhi (1990-2014) là một hình ảnh bi thảm trong thời đại chúng ta. Anh sống và chết như một bóng mờ rất nhỏ trong lịch sử Trung Quốc. Anh là một người lao động nhập cư, làm việc tới kiệt sức hàng ngày. Những gì anh để lại là hơn 200 bài thơ, ghi lại những đau đớn phận người lao động nhập cư. thơ của anh không có gì vui.
Dì Trang là em của má tôi. Nếu không kể bên phía má, tôi có thể gọi dì bằng vai thấp hơn. Đơn giản, ba tôi là chú của chồng dì Trang. Khi ba tôi rời Hà Tĩnh để vào Nam, vào một thời xưa lắm, nghĩa là nói kiểu dân gian là năm một ngàn chín trăm gì đó, có dẫn theo một người cháu. Thế rồi, khi ghé Nha Trang, hai chú cháu kết hôn với hai chị em.
Tôi có một thói quen rất bình dân, là rất mực ưa thích những gì gọi là bình dân. Chính vì như thế, tiếng Việt tôi sử dụng thường là bình dân, không có gì cầu kỳ, kiểu cọ . Ngắn gọn, tôi đứng về phía nhân dân. Khi nào toàn dân nói và viết kiểu chữ mới, tôi sẽ học theo chữ mới. Bởi vì, tôi viết cho đồng bào tôi đọc, không viết riêng cho nhà ngữ học nào đọc.
Bài thơ sau đây sáng tác vào một năm sau ngày 9/11, tại một lớp học ở New York, các học trò cùng nhau làm một bài thơ. Một người thân của cô giáo đã chết trong ngày tấn công vào một tòa tháp ở World Trade Center; nạn nhân để lại một đứa con 3 tuổi. Các học trò làm chung bài thơ sau đây, nhan đê LIST OF “DON’T FORGETS” AND “REMEMBERS”…
Những người có may mắn được gặp Vũ Huy Quang không bao giờ quên óc trào phúng, tự riễu mình, tính khí độc đáo (thậm chí lập dị), nhiệt tâm và sự độc lập suy nghĩ của anh. Càng mến văn phong Vũ Huy Quang, lại biết anh chịu đọc và tinh thông văn học Anh ngữ, Pháp ngữ, bạn bè càng tiếc rằng tác phẩm đã hoàn thành quá ít và khiêm tốn so với vốn sống và tiềm năng sáng tác của nhà văn.
Thấy muôn nghìn dấu hỏi
trĩu nặng đè từng trang
một thời buồn như khói
ám lên giấy úa vàng
Trân trọng ghi từng chữ
làm mới những dòng thơ
ném lên trăm nghìn chữ
thành hoa qua kia bờ.


Một chiều tôi bước qua trường cũ
Trắng xóa mây ngàn áo mộng xưa
Tình bay ngàn cánh trời hoa phượng
Ðể bước trăm năm lạc chẳng ngờ
Tôi về sách vở buồn nghiêng ngả
Ðã cháy từng lời tiếng đạn tên
Nửa đêm thảo hịch nghe hồn nước
Gọi ngựa voi hầu trận bút nghiên.
Tôi ngồi đọc trang sử
những dòng nghiêng ngả buồn
cay mắt dò từng chữ
khói lạnh phả trong hồn
Thấy muôn nghìn dấu hỏi
trĩu nặng đè từng trang
một thời buồn như khói
ám lên giấy úa vàng
Mấy ngày trước khi vượt biên, tôi lên Bình Dương thăm Thầy Tịch Chiếu. Chùa lúc đó vắng lắm, không bao nhiêu người. Quê nhà khi đó đang vào một thời kỳ say men xã hội chủ nghĩa. Không có lời nào mô tả được thời kỳ này. Nhà nước sau này, gọi đó là thời bao cấp. Nói như thế chỉ là phiến diện. Nhưng dù gọi gì thì gọi, thời đó nhiều chuyện cực kỳ đau đớn hơn bây giờ nhiều.
YêuNướcViệtNam.org